اسد الله معطوفى
147
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
روستاى يساقى گرگان ، در سال 1362 خورشيدى خمرهاى قرمز رنگ و شكسته پيدا شد كه بقاياى جسد در درون آن ديده مىشد . چندى بعد يك گوردخمه زيرزمينى هم در اراضى اطراف تپه كشف گرديد كه توسط حفاران غيرمجاز شبانه مورد دستبرد قرار گرفته بود . در اينجا هم مردهاى چمباتمهزده به همراه تعدادى از وسايل سفالى شكستهشده به چشم مىخورد . هماكنون نيز در خانه تعدادى اندك از اهالى روستا خمرههاى بزرگى مىتوان يافت كه در زمان شخم از درون اراضى كشاورزى خود بدست آوردهاند . يكى نمونه از آنرا كه شكسته و حدود 90 سانتيمتر ارتفاع داشت نگارنده خويش به سال 1369 به چشم ديده است . در 3 كيلومترى جنوب غرب شهر گرگان فعلى در قسمت « گلند » ( جنگلهاى مخروبه ) جنوب روستاى شموشك و نيز جنگلهاى كوهستانى روستاى سرطاق بندرگز قبرستانهاى بسيار متروكه و متفرق يافت مىشوند كه در حفارىهاى غيرمجاز چند دهه اخير ، حفاران خمرههاى بزرگ را به همراه اجساد بدست آوردهاند . به روايت بوميان اين دو ناحيه ، اشياء فلزى و سفالى زيادى در درون اين گور خمرهها بدست آمدهاند كه متاسفانه اكثرا به غارت رفتهاند . در سال 1361 خود نگارنده تكههائى از خمرههاى بزرگ و قرمز رنگ را در حاشيه جنگل كمپشت سد كوثر در 10 كيلومترى جنوب شرق گرگان ديده است كه بنا به گفته راويان بومى تعدادى ديگر از اين نوع خمرهها كه محتواى اجساد و وسايل مختلف بود بوسيله حفاران غيرمجاز به يغما رفته بودند . در سال 1365 در مسير ديوار دفاعى گرگان در شمال شرق آققلعه حوالى سد وشمگير ( سنگيرسوار سابق ) نگارنده در زمان تحقيق و تعيين مسير ديوار دفاعى ، بقاياى تابوت سفال قرمز رنگ متعلق به اموات عصر اشكانى را ديده بود . راويان تركمن در روستاى انبارالوم تاكيد ميكردند كه خمرهها ، اشياء سفالى و يك مورد ديگر از بقاياى چنين تابوتى را به همراه باقىمانده يك جسد در حاشيه تپههاى باستانى اطراف ديوار دفاعى گرگان مشاهده كردهاند . تصوير بقاياى تابوتى را كه نگارنده خود ديده بود در صفحات بعد آوردهايم . در صفحات بعد ، نمونههائى از تصاوير خمرهها ، تابوتها و شيوههاى تدفين اموات در ايران و گرگان در عصر اشكانيان آمده است .